Trang Chủ
Khi bắt đầu hồ sơ du học, nhiều phụ huynh và học sinh thường dồn hết sức vào điểm số, chứng chỉ ngoại ngữ hay bài luận cá nhân. Tuy vậy, việc chọn người viết thư giới thiệu cho hồ sơ du học lại là một bước âm thầm nhưng có sức nặng không kém. Đây là phần giúp hội đồng tuyển sinh nhìn thấy bạn qua lời nhận xét của người khác. Theo kinh nghiệm của đội ngũ chúng tôi, điểm GPA cho biết bạn học giỏi đến đâu, còn thư giới thiệu cho biết bạn làm việc ra sao khi không ai đứng nhìn.
Một lá thư tốt không dừng ở việc liệt kê thành tích. Người viết cần kể được một câu chuyện cụ thể. Chẳng hạn, bạn đã xử lý thế nào khi nhóm dự án gặp trục trặc, thái độ học tập ra sao trong những buổi học khó, và vì sao họ nhớ đến bạn. Những câu chung chung kiểu “em chăm chỉ, có tinh thần học hỏi” gần như không để lại dấu ấn. Chúng tôi từng đọc không ít bản thư như vậy, và hồ sơ đi kèm thường bị lu mờ hẳn.
Vì sao thư giới thiệu được coi trọng đến thế?
Ở nhiều trường tại Mỹ, Canada hay Úc, thư giới thiệu được đánh giá ngang hàng với bài luận cá nhân. Thiếu thư, hồ sơ có thể không được xét duyệt. Thư yếu thì ngay cả hồ sơ tốt cũng dễ bị loại. Vì vậy, việc chọn người viết cần được cân nhắc kỹ hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường của phần lớn học sinh.
Bạn cũng nên hiểu rằng người viết cần thời gian để lục lại kỷ niệm và viết cho chỉn chu. Nếu bạn đang cân nhắc một chương trình ngắn hạn ở nước ngoài trước khi đi du học chính thức, hãy tìm hiểu thêm về trao đổi học sinh hè ngắn hạn. Trải nghiệm này vừa làm hồ sơ thêm nổi bật, vừa tạo mối quan hệ có thể trở thành người viết thư về sau.
Nên chọn ai để viết thư giới thiệu?
Sai lầm chúng tôi gặp nhiều nhất là chọn người có chức danh cao nhưng hầu như không hiểu rõ học sinh. Một hiệu trưởng hay giáo sư nổi tiếng nếu chỉ gặp bạn vài lần sẽ khó viết được thư có chiều sâu. Hội đồng đọc qua là nhận ra ngay lá thư được viết theo khuôn mẫu sẵn có.
Lựa chọn thường an toàn hơn là giáo viên trực tiếp giảng dạy và hiểu bạn. Lý tưởng nhất là người đã dạy bạn ít nhất một năm và từng có nhiều tương tác ngoài giờ lên lớp, như một dự án nhóm, một buổi trao đổi về bài tập khó hay một hoạt động ngoại khóa liên quan. Người như vậy biết điểm mạnh thật sự của bạn, không chỉ nhìn thấy con số trên sổ điểm.
Nếu bạn theo đuổi nghệ thuật, thể thao hoặc có một hoạt động nổi bật, thư từ người hướng dẫn trực tiếp như huấn luyện viên, mentor hay người phụ trách câu lạc bộ sẽ mang đến góc nhìn mà giáo viên trên lớp khó có được. Hai góc nhìn bổ sung cho nhau rất tốt.
- Nên tránh: nhờ người thân trong gia đình viết thư, vì loại thư này thường không được chấp nhận.
- Cũng nên cân nhắc: người chỉ quen xã giao, bởi họ thiếu cơ sở để nhận xét năng lực học thuật hay tính cách của bạn trong môi trường học tập.
Một mẹo nhỏ: trước khi xin thư, hãy đọc kỹ yêu cầu của từng trường về số lượng thư và đối tượng người viết. Có trường yêu cầu thư từ giáo viên chuyên ngành lẫn giáo viên ngoài chuyên ngành, để thể hiện bạn phát triển toàn diện chứ không chỉ giỏi một môn.
Cần chuẩn bị gì để thư thật ấn tượng?
Chờ đến sát hạn nộp hồ sơ mới đi xin thư là lỗi rất phổ biến. Một thư giới thiệu viết kỹ thường cần khoảng bốn đến sáu tuần, vì người viết phải sắp xếp thời gian giữa lịch giảng dạy bận rộn. Hãy xin sớm để họ không phải viết vội.
Khi đã chọn được người phù hợp, bạn nên chuẩn bị tài liệu hỗ trợ trước khi đề nghị. Bạn có thể gửi kèm bảng tóm tắt thành tích nổi bật, mục tiêu du học, tên chương trình đang nộp, vài tình huống cụ thể mong muốn được nhắc tới và hạn nộp để người viết biết họ còn bao nhiêu thời gian.
Đừng quên trao đổi về định hướng ngành học. Nếu bạn xin học kinh doanh nhưng thư chỉ nói về năng lực Toán, hội đồng sẽ khó thấy sự liên kết. Khi người viết biết rõ bạn định theo học gì, họ có thể nhấn đúng những điểm phù hợp với chương trình đó. Chúng tôi khuyên bạn nói rõ điều này ngay từ đầu, kể cả khi bạn nghĩ đó chỉ là chi tiết nhỏ.
Một việc nhiều học sinh ngại nhưng rất đáng làm là xin xem bản nháp thư nếu người viết đồng ý. Mục đích không phải để sửa nội dung, mà để kiểm tra họ có ghi đúng tên, thông tin cá nhân và tên chương trình hay không. Một sai sót nhỏ cũng khiến hồ sơ trông thiếu chuyên nghiệp.
Bên cạnh thư, bạn nên củng cố các phần còn lại của hồ sơ, vì một bộ hồ sơ toàn diện sẽ giúp lá thư có thêm sức nặng. Chứng chỉ ngoại ngữ là phần không nên bỏ qua. Nếu chưa bắt đầu, bạn có thể đọc về lợi ích khi học IELTS và chứng chỉ ngoại ngữ từ sớm để lên kế hoạch phù hợp hơn.
Kỹ năng viết cũng được hội đồng đánh giá qua bài luận. Song song với việc chuẩn bị thư, bạn nên rèn luyện cách diễn đạt của chính mình. Tham khảo cách học sinh phát triển kỹ năng viết trong thời đại số sẽ giúp bạn có thêm hướng đi rõ ràng. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm các câu hỏi thường gặp về kỹ năng mềm của học sinh, sinh viên để chuẩn bị thêm những điểm mạnh cho hồ sơ.
Lời kết
Thư giới thiệu không thể tự viết, không thể mua, và cũng không thể sửa sau khi đã gửi đi. Chính vì vậy, chọn đúng người và chuẩn bị đúng cách ngay từ đầu quan trọng hơn nhiều bước khác trong hồ sơ du học.
Hãy bắt đầu sớm, chọn người thực sự hiểu bạn, và cung cấp đủ thông tin để họ viết thư có chiều sâu. Một lá thư được viết từ trải nghiệm thật sẽ nói được những điều mà điểm số hay giải thưởng không diễn đạt hết, và đó chính là điều hội đồng tuyển sinh đang tìm kiếm.